Yalan ve Gıybet- Abdurrahman Büyükkörükçü Hoca

Abdurrahman Büyükkörükçü Hocaefendi bu sohbetinde, geçen haftadan kalan yalan ve yalancı şahitlik konusunu tamamlıyor ve oradan gıybete, zanna ve insan hakkında hüküm vermenin ölçüsüne geçiyor. Sohbetin çerçevesini baştan koyduğu bir cümle belirliyor: Sohbetin gayesi dinlemek değil, dinlenilenle amel etmektir.

Müminde Bulunmayan İki Sıfat

Sohbetin dayanağı olan hadis-i şerifte, müminin pek çok hâl üzere bulunabileceği, yanılabileceği, hataya düşebileceği; fakat yalan söylemeyeceği ve hain olmayacağı bildiriliyor. Hocaefendi bu iki sıfatın müminde asla bulunmaması gerektiğini vurguluyor; konuyu tekrar etmesinin sebebinin de çocuk terbiyesinde faydası olması olduğunu söylüyor.

Doğru Sözlülüğün Bedeli

Sohbetin en tesirli bölümü, hocaefendinin naklettiği bir hatıra. Konya'da tanınan Hacı Veyiszâde Mustafa Efendi, Kur'an öğretmenin serbest olmadığı bir dönemde mahallede çocuklara ders okuturmuş. Bir gün eve baskın yapılır ve kendisi götürülür. O gün derste bulunan bir hanımın anlattığına göre, götürülürken kendisine vurulmuş ve başındaki sarık düşmüştür; hocaefendi hiçbir şey söylemeden sarığını alıp tozunu silmiş, vurana da "sen emir kulusun evladım, elin acımıştır, hakkını helal et" demiştir. Mahkemede insaflı bir görevli kendisine, bunun bir yanlışlık olduğunu ve bir daha Kur'an okutmayacağını söylemesini telkin eder. Aldığı cevap sohbetin özeti gibidir: "Ne yalan söyleyeyim, ben Kur'an okuturum." Hocaefendi bu cevabı, sıkışılan yerde bile yalana sığınmamanın örneği olarak anlatıyor.

Tanımadığın Kimse Hakkında Konuşma

Sohbetin ikinci ana konusu insan hakkında hüküm vermek. Hocaefendi, Hz. Ömer'in huzurunda birinin bir başkası hakkında şahitlik etmesi üzerine yaşananları naklediyor. Hz. Ömer ona sırayla sorar: Onunla yolculuk yaptın mı? Onunla bir sofrada bulundun mu? Cevaplar olumsuz gelince, "öyleyse sen onu tanımıyorsun" buyurur ve o kişi hakkında hüküm veremeyeceğini söyler. Hocaefendinin neticesi açık: Tahmine dayanarak konuşmayacağız.

Zan, Tecessüs ve Ayıp Örtmek

Hocaefendi, Kur'an-ı Kerim'de zandan sakınılmasını ve birbirinin ayıbının araştırılmamasını bildiren emirleri hatırlatıyor. Kötü bir duruma muttali olunduğunda yapılacak şeyin yaymak değil örtmek olduğunu söylüyor. Bu dünyada başkasının ayıbını örtenin ayıbını Cenab-ı Hakk'ın da örteceğini; asıl rezilliğin dünyada değil, bütün amellerin ortaya döküleceği mahşer gününde olacağını ifade ediyor.

Sohbetin sonunda hocaefendi, söyledikleriyle kimseyi rencide etmek istemediğini, bunların kardeş olarak birbirinin âhiretine yardımcı olmak niyetiyle söylendiğini belirtiyor ve hastalara şifa, borçlulara eda, dertlilere ferahlık dileyen bir dua ile dersi tamamlıyor.

Bu yazı, sohbetin ana başlıklarını özetlemektedir; anlatımın tamamı için videoyu izleyebilirsiniz.