Biz Ademoğlunu Üstün Kıldık-1 (04-12-2004)- Bayram Ali Öztürk Hoca

Bayram Ali Öztürk Hocaefendi, 4 Aralık 2004 tarihli bu dersinde "Andolsun biz Ademoğlunu üstün kıldık" mealindeki ayet etrafında insanın diğer varlıklardan farkını ele alıyor. Ders, insanın yalnızca et ve kemikten ibaret olmadığı fikriyle başlıyor; ilme ve kitaba verilen değer, insanı hayvandan ayıran özellikler ve mantık ilminin faydası üzerinden devam ediyor.

İnsan sadece et ve kemik değildir

Hocaefendi, insanın bedeniyle diğer canlılarla ortak yönleri olduğunu, ancak onlarda bulunmayan bir yönünün de bulunduğunu, insanı insan yapanın bu yön olduğunu anlatıyor. İnsanı yiyip içen bir bedenden ibaret gören materyalist anlayışın karşısına, insanın beden ve ruhtan oluştuğu fikrini koyuyor. Ruhun ezeli olmadığını, yaratılmış olduğunu, ancak bedenin ölümüyle yok olmadığını ifade ediyor.

Ruh üzerine yazılmış bir eser

Derste, Mısırlı bir hukukçunun ruh konusunu Batılı ve İslami kaynaklarla birlikte ele aldığı yaklaşık iki bin sayfalık bir eserden söz ediliyor. Hocaefendi bu kitabı Şam'da gördüğünü, böyle eserleri görmenin, hatta fotoğrafını çekmenin bile bir talebe için değerli bir hatıra olduğunu anlatıyor.

Kitaba verilen değer: Divanü Lugati't-Türk

İlme ve kitaba verilen değere örnek olarak Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lugati't-Türk'ü anlatılıyor. Hocaefendinin aktardığına göre Ali Emiri Efendi, eserin burada kalması için büyük fedakarlıklarla onu satın almış; sonraki yıllarda esere hürmetle yaklaşan ilim heyetlerinin tavrı, ecdadın kitaba bakışını gösteren bir hatıra olarak aktarılıyor.

İnsanı hayvandan ayıran özellikler

Dersin merkezinde, insanın hangi yönleriyle şereflendirildiğine dair tefsir kaynaklarından aktarılan görüşler yer alıyor. İbn Abbas'tan nakledildiğine göre bütün hayvanlar ağzıyla yerken insan eliyle yer. Başka bir görüşe göre insana konuşma ve doğruyu yanlıştan, faydalıyı zararlıdan ayırma kabiliyeti verilmiştir. Boynun dik olmasını üstünlük sayan görüşün ise eksik bulunduğu, çünkü başka canlılarda da bu özelliğin görüldüğü anlatılıyor. Hocaefendi, papağanın okunanı taklit edebildiği hâlde düşünüp yanlışı düzeltemeyeceği örneğiyle aklın ve tefekkürün insana has olduğunu vurguluyor.

Mantık ilminin faydası ve yazının değeri

Hocaefendi, kavramları doğru tanımlamayı ve aralarındaki ilişkileri görmeyi öğreten mantık ilminin, ulemanın eserlerini anlamada talebeye büyük kolaylık sağladığını anlatıyor. Ders, Allah'ın insana yazıyı öğretmesinin de bir üstünlük vesilesi olduğu görüşüyle ilerliyor: İnsanın elde ettiği ilmi yazıya dökmesi, sonra gelenin bunun üzerine yeni bilgiler eklemesi, ilmin nesilden nesle birikerek büyümesini sağlar.

Bu yazı, dersin ana başlıklarını özetlemektedir; anlatımın tamamı için videoyu izleyebilirsiniz.