(228) Riya Hastalığı - Timurtaş Uçar Hocaefendi
Timurtaş Uçar Hocaefendi bu dersinde, namazda okunan kısa sûrelerden birinin tefsirine devam ederken riya konusunu ele alıyor. Namazını kılan ama namazından gafil olan kimselerin uyarıldığı ayetin ardından gelen ayet, gösteriş için yapılan amelleri konu edinmektedir. Hocaefendi bu ayetten hareketle, ibadetin kimin için yapıldığı sorusunu sohbetin merkezine yerleştiriyor.
Gösteriş Nedir
Hocaefendi riyayı sade bir tarifle açıklıyor: Allah'ın ve Resulünün rızası gözetilerek değil, insanlar görsün, duysun ve beğensin diye yapılan amel. "Desinler için" yapılan işlerin Allah katında sevabından mahrum kaldığını ifade ediyor. Namaz gibi bir ibadetle haram işlerin bir arada yürüyemeyeceğini hatırlatarak, ibadetle hayat arasında bir tutarlılık bulunması gerektiğini söylüyor.
Amel Defterinde Bulunamayan Sevaplar
Hocaefendi konuyu, Peygamber Efendimizden nakledilen bir sahne üzerinden açıyor. Rivayet edildiğine göre mahşer günü herkese amel defteri verildiğinde kimileri dünyada yaptıkları hayırların karşılığını defterlerinde bulamayacak. Çeşme yaptırmıştır, hacca gitmiştir; ama karşılığını göremeyince "bunlar nerede" diye soracak, kendisine o amelin karşılığını dünyada aldığı hatırlatılacaktır. Hacdan döndükten sonra dükkânındaki levhayı değiştirip unvanını yazdıran, yaptırdığı çeşmenin üzerine kendi ismini kazdıran kimse mükâfatını dünyada peşin almış olur; geriye ahiret için pay kalmaz.
Her Şeyin Başı Niyettir
Sohbetin ikinci ana başlığı niyet. Hocaefendi, İslam'da her işe niyetle başlandığını; namazın da orucun da niyetle kılındığını ve tutulduğunu hatırlatıyor. Buhârî'nin kitabının başına aldığı, amellerin niyetlere göre değerlendirileceğini bildiren hadisi naklediyor. Hangi maksatla yapılmışsa amelin ona göre hüküm alacağını, Allah rızası için başlanmamış bir işin sonunun mutlaka gösterişe çıkacağını söylüyor.
Hicret Eden Ama Muhacir Sayılmayan Kimse
Aynı hadisin devamında anlatılan hadise de sohbette yer buluyor. Mekke'den Medine'ye göç edenlere muhacir denildiği hatırlatıldıktan sonra, aralarında dünyevî bir maksatla yola çıkmış bir kimsenin bulunduğu ve onun hicretinin hicret sayılmadığı naklediliyor. Aynı yol, aynı zahmet, aynı mesafe; fakat niyet farklı olduğu için netice de farklı olmuştur.
Kadere Sataşmak
Dersin son bölümünde hocaefendi, niyeti bozuk başlanan işlerin sonundaki pişmanlığa değiniyor. Örnek olarak, kendisine gelen talipleri geri çevirdikten sonra vakit geçince "kader bana oyun oynadı" diyen tavrı ele alıyor. Bu tür sözlerin kendi eksiğini görmemekten doğduğunu ve Allah'ın takdirine itiraz anlamına geldiğini ifade ediyor. Hocaefendi, riyadan ve gösterişten korunmanın yolunu, işe başlarken kimseden çekinmeden yalnız Allah'ın rızasını niyet etmekte görüyor.
Bu yazı, sohbetin ana başlıklarını özetlemektedir; anlatımın tamamı için videoyu izleyebilirsiniz.