Namaz (01-01-2006)- Bayram Ali Öztürk Hoca

Bayram Ali Öztürk Hocaefendi bu dersinde namazı, özellikle de namazın hakkının verilmesi meselesini işliyor. Sohbetin ana konusu tadil-i erkân: yani rükû, secde ve kıyamın hakkını vermek, namazı acele ile değil sükûnetle kılmak. Hocaefendi bu meseleyi hem fıkhî yönüyle hem de gönül tarafıyla ele alıyor.

En büyük devlet: içi zikirle, dışı şeriatla süslü olmak

Ders, İmam Rabbânî Hazretleri'ne yazılan bir mektupla açılıyor. Mektup sahibi, bulundukları yerde beş vakit namazı cemaatle kıldıklarını bildirmiş; bundan çok memnun kalan İmam Rabbânî, insanın iç âleminin Allah'ı zikirle, dış âleminin ise dinin hükümleriyle süslü olmasının dünyadaki en büyük nimet olduğunu ifade etmiştir. Hocaefendi bu tespiti dersin çerçevesi olarak alıyor.

Namazda gevşeklik ve tadil-i erkân

Hocaefendi, günümüzde namazı yerine getirmekte gevşeklik gösterildiğini, rükûdan doğrulurken kıyamın hakkının verilmediğini, secdelerde ve oturuşlarda sükûnete dikkat edilmediğini söylüyor. Tadil-i erkânın Hanefi imamlarına göre vacip, İmam Ebû Yusuf'a göre ise farz kabul edildiğini; bu ikinci görüşe göre terk edilmesi hâlinde namazın iade edilmesi gerektiğini aktarıyor. Kesilmiş, kısaltılmış bir kuşa benzeyen namaz benzetmesiyle meselenin ciddiyetini anlatıyor.

Sırtındaki bardak

Eski âlimlerden nakledilen bir ölçü de dersin akılda kalan tarafı: Rükûya varan kişi sırtında ağzına kadar dolu bir bardak su bulunduğunu farz etsin; öyle düz duracak ki su dökülmesin. Doğrulduğunda ise bardakta tek damla kalmayacak kadar tam doğrulacak. Ayrıca doğrulduktan sonra bütün eklemlerin yerine oturmasını bekleyecek kadar duraklamak gerektiği hatırlatılıyor. Hocaefendi burada, sahabe-i kiramın namazda öylesine sakin durdukları için üzerlerine kuş konduğunu anlatan rivayetleri de naklediyor.

Namaz bir jimnastik değildir

Hocaefendi'ye göre bu inceliklerin yerine gelmesi için önce namazın mantığının kavranması gerekir. Namaz bir kültür fizik hareketi ya da uyuşukluk atmak için yapılan bir antrenman değildir. Bir amirin huzuruna çıkarken kılığımıza kuşamımıza itina gösteriyorsak, Allah'ın huzuruna duruşumuzun nasıl olması gerektiği üzerinde düşünmemiz gerektiğini söylüyor.

İki türlü abdest

Derste nakledilen bir hatıraya göre Hâtem-i Esamm'a namaza nasıl hazırlandığı sorulduğunda, iki abdest aldığını söylemiştir: biri su ile alınan zahirî abdest, diğeri tövbe ve istiğfarla alınan bâtınî abdest.

Müminin kalkış pisti

Hocaefendi dersi bir benzetmeyle bağlıyor: Nasıl uçağın bir kalkış pisti varsa, müminin manevi yükselişinin yegâne pisti de namazdır. Sonda, bu toprakların insanının namaz sevgisini işleyen halk şiiri geleneğinden bir örnek okuyarak dersi dua ile tamamlıyor.

Bu yazı, sohbetin ana başlıklarını özetlemektedir; anlatımın tamamı için videoyu izleyebilirsiniz.