(155) İslam'da Kadın ve Erkek - Timurtaş Uçar Hocaefendi

Timurtaş Uçar Hocaefendi bu dersinde, hanım kardeşlerine hitap ederek İslam'ın kadın ve erkeğe bakışını anlatıyor. Sohbetin çıkış noktası, insanın yaratılışını bildiren ayet-i kerimedir; hocaefendi buradan tek bir kelimenin üzerinde durarak dersi kuruyor: "eş" olmak.

"Eş" ile "Eşit" Aynı Şey Değil

Hocaefendi, ayet-i kerimede Hz. Havvâ'nın Hz. Âdem'e "zevce", yani eş olarak yaratıldığının bildirildiğine dikkat çekiyor. Arapçadaki bu kelimenin karşılığının eş olduğunu, eşitlik olmadığını söylüyor. Ona göre bu iki kavramın karıştırılması, meselenin anlaşılmasını baştan zorlaştırıyor: eş olmak birbirini tamamlamayı, eşit olmak ise aynı olmayı ifade eder.

Dünyada Birbirinin Aynı İki İnsan Yoktur

Hocaefendi tezini genişletiyor: aynılık iddiası sadece kadın ile erkek arasında değil, iki erkek ya da iki kadın arasında bile geçerli değildir. Fabrikadan çıkan araçlar, matbaadan çıkan kitaplar birbirinin aynıdır; fakat insan böyle değildir. Hocaefendi bunun delilini Kur'an-ı Kerim'e dayandırıyor ve Cenâb-ı Hakk'ın hiçbir insanı bir diğerinin tıpatıp aynısı yaratmadığını ifade ediyor. Bu benzersizliği, sınırsız kudretin bir delili olarak okuyor ve kelime-i şehadetin bu kudreti tasdik anlamına geldiğini söylüyor.

Farklı Yaratılış, Farklı Vazife

Sohbetin ana fikri burada. Hocaefendi, kadın ile erkeğin yaratılış, tabiat ve kabiliyet bakımından farklı olduğunu; bu farkın bir üstünlük ya da değersizlik meselesi olmadığını vurguluyor. Cenâb-ı Hakk'ın vazifeleri yaratılışa uygun şekilde taksim ettiğini söylüyor. Kimsenin bir diğerini yaratılışından dolayı ayıplayamayacağını, kınayamayacağını özellikle belirtiyor.

Namazdan Muafiyet Bir Eksiklik Değildir

Hocaefendi bu farkı somut bir örnekle açıklıyor: kadınların hususi hâllerinde namazla mükellef tutulmamaları. Bunun kadının kendi elinde olan bir şey olmadığını, Allah'ın koyduğu bir düzen olduğunu; dolayısıyla bir eksiklik ya da kusur değil, yaratılışa uygun bir kolaylık sayılması gerektiğini söylüyor. Bu bahiste süreye dair ölçüleri Hanefî mezhebinde nakledildiği şekliyle aktarıyor ve bu sürenin aşılması hâlinde hekime başvurulması gerektiğini belirtiyor.

Hadisi Bilmek mi, Doğru Anlamak mı?

Dersin sonunda cemaatten yazılı bir soru geliyor. Soruda, kocaya secde ile ilgili bir hadis-i şerifin sıhhati soruluyor. Hocaefendinin cevabı dersin en öğretici bölümü: böyle bir hadis-i şerif vardır; ancak bir hadisin varlığını bilmek ne kadar mühimse, onu doğru anlamak ondan daha mühimdir. Bu hadisin ehl-i sünnet alimlerince nasıl izah edildiğini anlatmanın uzun bir vakit istediğini söyleyerek, konuyu gelecek haftanın dersine bırakıyor.

Bu yazı, dersin ana başlıklarını özetlemektedir; anlatımın tamamı için videoyu izleyebilirsiniz.